Қазақстанда міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушылар заңда белгіленген әлеуметтік тәуекелдер туындаған жағдайда тиісті төлемдер алуға құқылы. Бұл үшін делдал іздеп, қызметі үшін ақша төлеудің қажеті жоқ.

2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында әлеуметтік төлемдерді 1 млн 64 мың адам алған. Оларға жалпы көлемі 527 млрд теңгеге жуық қаражат төленді.

Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі әлеуметтік тәуекелдің алты түрі бойынша төлем қарастырады. Олар:

• еңбекке қабілеттіліктен айырылу;

• асыраушысынан айырылу;

• жұмыстан айырылу;

• жүктілік пен босануға байланысты табыстан айырылу;

• жаңа туған баланы немесе балаларды асырап алуға байланысты табыстан айырылу;

• бала 1,5 жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты табыстан айырылу.

Әр төлемнің тағайындалуына қойылатын талаптар заңнамада жеке белгіленген.

Делдалдарға ақша берудің қажеті жоқ

Әлеуметтік желілерде төлемді рәсімдеп беру, оны жеделдету немесе мерзімін ұзарту туралы ақылы ұсыныстар кездесуі мүмкін. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мұндай хабарламаларға сенбестен бұрын ақпаратты ресми мемлекеттік ресурстардан тексеруге шақырады.

Әлеуметтік төлем тағайындалған кезде Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры ұсынылған мәліметтерді заң талаптарына сәйкес тексереді. Сондықтан құжаттар мен ақпараттың шынайы болуы маңызды.

Азаматтарға жалған жұмысқа орналасуды рәсімдеу, шындыққа сәйкес келмейтін мәлімет ұсыну немесе заңсыз төлем алу схемаларына қатысуға келіспеу ұсынылады. Заңсыз алынған қаражат қайтарылуы мүмкін, ал әдейі жалған ақпарат беру жауапкершілікке әкелуі ықтимал.

2025 жылы Қазақстанның 12 өңірінде әлеуметтік төлемдерді заңсыз алуға қатысты 30-дан астам қылмыстық іс қозғалған. Бес өңірде сот 7 үкім шығарды. Тергеу барысында азаматтарды әлеуметтік желілердегі хабарландырулар арқылы заңсыз төлем алу схемаларына тарту фактілері анықталған.

Жеке деректерді қорғау маңызды

Министрлік әлеуметтік төлем рәсімдеу кезінде жеке және қаржылық ақпаратты бөгде адамдарға бермеуге кеңес береді. Атап айтқанда, азаматтар:

• жеке куәлік деректерін;

• банк картасының мәліметтерін;

• банктік құпия ақпаратты;

• SMS арқылы келген кодтарды;

• ЭЦҚ-ға қатысты деректерді

үшінші тұлғаларға бермеуі керек.

Әлеуметтік төлемдерді тағайындау тәртібі туралы ақпаратты Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының ресми ресурстарынан және egov.kz порталынан алуға болады.

Қосымша сұрақтар бойынша азаматтар 1414 бірыңғай байланыс орталығына жүгіне алады.

Министрлік әлеуметтік төлемдердің заңда белгіленген тәртіппен тағайындалатынын атап өтті. Сондықтан оларды алу үшін ақылы делдалдардың көмегіне жүгінудің қажеті жоқ — талаптарды орындап, ресми мемлекеттік сервистерді пайдалану жеткілікті.