Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) Қазақстан экономикасының өсуіне қатысты болжамын қайта қарады. 2026 жылғы 22 қазанда жарияланған «Таяу Шығыс және Орталық Азия» өңірлік экономикалық шолуына сәйкес, елдің биылғы жалпы ішкі өнімінің (ЖІӨ) өсімі бойынша болжам 4,6%-дан 4,4%-ға дейін төмендетілді. Ал 2027 жылға арналған болжам 4,4%-дан 4,9%-ға дейін көтерілді.

Құжаттың негізгі қорытындыларына Halyk Research сарапшылары талдау жасады.

Мұнай секторы ЖІӨ болжамына әсер етті

ХВҚ бағалауынша, 2025 жылы Қазақстан экономикасы 6,5%-ға өсті. 2026 жылы экономикалық өсім 4,4%-ға дейін баяулауы мүмкін. Алайда 2027 жылы бұл көрсеткіш 4,9%-ға дейін жеделдейді деп күтілуде.

Болжамның қайта қаралуы негізінен мұнай саласындағы жағдайға байланысты. Биыл мұнай өндіруге қойылған шектеулер экономикалық белсенділікті тежеп отыр. Ал 2027 жылға арналған болжам мұнай өндірісінің қайта қалпына келуін ескереді.

Қордың ұзақ мерзімді болжамы өзгеріссіз қалды. 2031 жылы Қазақстан экономикасының өсімі 3,6% деңгейінде болады деп күтілуде.

2027 жылы инфляция 7,9%-ға дейін төмендеуі мүмкін

Халықаралық валюта қоры Қазақстандағы инфляциялық қысым біртіндеп әлсірейді деп болжайды.

2025 жылғы желтоқсанда жылдық инфляция 12,3% болса, 2026 жылдың соңына қарай бұл көрсеткіш 9,4%-ға, ал 2027 жылғы желтоқсанда 7,9%-ға дейін төмендеуі мүмкін.

Ұзақ мерзімді перспективада ХВҚ 2031 жылы орташа жылдық инфляция 5% деңгейінде қалыптасады деп күтеді.

Сарапшылар баға өсімінің баяулауын жоғары салыстырмалы база әсерімен, қатаң ақша-кредит саясатының сақталуымен және ұлттық валютаның нығаюымен байланыстырады.

Өз кезегінде теңге бағамына шетелдік капиталдың келуі мен мұнайдың әлемдік нарықтағы жоғары бағасы қолдау көрсетіп отыр.

2026 жылдың басынан бері Қазақстан Ұлттық банкі базалық мөлшерлемені төрт рет төмендетті. Соңғы шешім 23 қазанда қабылданып, мөлшерлеме 15,75%-ға дейін қысқартылды.

Ақша-кредит саясатының жұмсаруына қарамастан, нақты пайыздық мөлшерлеме бейтарап деңгейден жоғары болып отыр.

Орталық Азиядағы экономикалық өсім баяулайды

ХВҚ Кавказ және Орталық Азия елдерінде де экономикалық өсім қарқыны төмендейді деп болжайды.

2025 жылы өңірдің жиынтық ЖІӨ-сі 6,2%-ға өскен болса, 2026 жылы өсім 5,2%-ға, ал 2027 жылы 5%-ға дейін баяулауы мүмкін. 2031 жылға қарай көрсеткіш 4,2% деңгейінде қалыптасады деп күтілуде.

Сонымен қатар, экономикалық өсім қарқыны елдердің экономикалық құрылымына қарай әртүрлі болады.

Қазақстан, Әзербайжан және Түрікменстан кіретін мұнай мен газ экспорттаушы мемлекеттерде экономикалық өсім 2026 жылы 3,7%, ал 2027 жылы 4,1% деңгейінде болжанып отыр.

Өңірдің қалған елдерінде өсім қарқыны жоғарырақ болады: тиісінше 7,6% және 6,4%.

ХВҚ болжамына сәйкес, ең жоғары экономикалық өсім Қырғызстанда тіркелуі мүмкін. Елдің ЖІӨ-сі 2026 жылы 9%-ға, ал 2027 жылы 7%-ға ұлғаяды деп күтілуде.

Мұнай бағасы негізгі тәуекелдердің бірі болып қала береді

Халықаралық валюта қоры өңір мемлекеттеріне инфляцияны одан әрі төмендету үшін ақша-кредит және бюджет саясатын жеткілікті деңгейде қатаң ұстауды ұсынады.

Инфляциялық тәуекелдер күшейген жағдайда реттеушілер қосымша қатаңдату шараларын қабылдауға дайын болуы тиіс.

Қазақстан үшін әлемдік мұнай нарығындағы жағдай маңызды фактор болып қала береді.

2026 жылы мұнай бағасының жоғары болуы өндірістің нақты көлеміне қойылған шектеулерге қарамастан, елдің сыртқы экономикалық жағдайын жақсартуға ықпал етуі мүмкін.

Алайда 2027 жылдан бастап ХВҚ әлемдік энергия ресурстары бағасының төмендеуіне байланысты Қазақстанның сыртқы экономикалық позициясы әлсірейді деп күтеді.

Halyk Research сарапшылары ел экономикасының мұнай секторына тәуелділігі әлі де жоғары екенін атап өтеді.

«Қазақстан экономикасы мұнай нарығындағы конъюнктураға жоғары деңгейде тәуелді болып отыр».

Осылайша, қысқа мерзімді болжамның нашарлауына қарамастан, ХВҚ 2027 жылы Қазақстан экономикасының өсу қарқыны жеделдейді деп күтеді. Дегенмен ЖІӨ мен инфляцияның алдағы динамикасы көбіне мұнай нарығындағы жағдайға, теңгенің тұрақтылығына және жүргізіліп жатқан макроэкономикалық саясатқа байланысты болмақ.