2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстан банктері экономикаға 20,4 трлн теңге көлемінде жаңа несие берді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 8,6%-ға көп. Несиелеудің негізгі өсімі бизнес секторына тиесілі болса, бөлшек сегментте керісінше төмендеу байқалды. Бұл туралы ҚҚҚ қауымдастығының (АФК) Талдау орталығының шолуында айтылған.

Корпоративтік несиелеу көлемі 20,7%-ға ұлғайды. Бұған компаниялардың айналым қаражатына сұранысының артуы, инвестициялық және инфрақұрылымдық жобалардың жүзеге асырылуы, сондай-ақ жеңілдетілген қаржыландыру бағдарламаларының кеңеюі әсер етті. Соның нәтижесінде бизнестің жаңа несиелердегі үлесі 55,9%-ға жетті.

Сонымен қатар несие беру көлемінің өсуі кредиттік портфельдің дәл сондай қарқынмен ұлғаюына алып келген жоқ. Бұған қысқа мерзімді қарыздардың жоғары үлесі, бұрын берілген несиелердің өтелуі және қарыз алушыларды қайта жіктеу себеп болды.

Бөлшек несиелеу сегментінде жаңа қарыздар көлемі 3,6%-ға, ал тұтынушылық несиелер 6,5%-ға қысқарды. Сарапшылар мұны халықтың тұтынушылық сұранысының бәсеңдеуімен, жоғары пайыздық мөлшерлемелермен және макропруденциялық талаптардың күшеюімен байланыстырады. Сонымен қатар соңғы жылдары алғаш рет бірегей қарыз алушылар саны 32 мың адамға азайды.

Осы кезеңде банктер үшін қаржы тарту құны да өсті. Жыл басынан бері қорландыру құны 79 базистік тармаққа, ал активтердің табыстылығы небәрі 35 базистік тармаққа ғана артқан. Соның салдарынан таза пайыздық маржа 6,78%-дан 6,44%-ға, ал пайыздық спрэд 4,62%-дан 4,14%-ға дейін төмендеді.

Банк секторының қаржылық нәтижесіне салық жүктемесінің артуы да әсер етті. Корпоративтік табыс салығы бойынша аударымдар 11,1%-ға өсіп, 273 млрд теңгені құрады.

Соған қарамастан банк жүйесі тұрақтылығын сақтап отыр. Мерзімі 90 күннен асқан проблемалық несиелердің (NPL 90+) үлесі 4,1%-ға дейін өскенімен, банктердің капиталы 5,6%-ға ұлғайды. Бұл экономикаға кредит беруді жалғастыруға жеткілікті қор қалыптастырады.

АФК сарапшыларының пікірінше, жылдың екінші жартысында қорландыру құнының біртіндеп төмендеуі, корпоративтік депозиттердің қайта өсуі және ұзақ мерзімді бизнес несиелерінің үлесінің артуы банк секторының тиімділігін жақсартуға мүмкіндік береді.