Қазақстанда азаматтардың зейнетақы жүйесіне деген жауапкершілігі артып келеді. Көпшілік зейнетақы жинағын болашақтағы қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз ететін ұзақ мерзімді капитал ретінде қарастыра бастады.

Бұл үрдіс зейнетақы жинақтарының өсуінен, жүйеге қатысушылар санының артуынан және жарналарды тұрақты төлеу деңгейінің жақсарғанынан байқалады.

Зейнетақы жинақтары 28 трлн теңгеден асты

2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорындағы (БЖЗҚ) қазақстандықтардың зейнетақы жинақтары 28,09 трлн теңгені құрады.

Бір жыл ішінде бұл көрсеткіш 4,08 трлн теңгеге немесе 17%-ға өсті.

БЖЗҚ-дағы зейнетақы шоттарының саны да артқан. Қазіргі таңда қорда 18,78 млн шот ашылған. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,11 млн шотқа (6,3%) көп.

Оның ішінде:

• 11,36 млн шот – міндетті зейнетақы жарналары бойынша;

• 786,27 мың шот – міндетті кәсіптік жарналар бойынша;

• 462,4 мың шот – ерікті зейнетақы жарналары бойынша ашылған.

Белсенді салымшылар саны өсуде

Зейнетақы жүйесіне қатысуды бағалауда ең маңызды көрсеткіштердің бірі – жыл ішінде кемінде бір рет жарна түскен белсенді шоттар саны.

2026 жылдың алғашқы жартысында мұндай шоттардың саны 7,20 млн-нан 7,34 млн-ға дейін көбейді. Ал олардағы жинақ көлемі 20,95 трлн теңгеден 22,24 трлн теңгеге дейін өсті.

Тұрақты жұмыс істейтін және міндетті зейнетақы жарналарын жүйелі төлейтін азаматтардың саны да артып келеді. Олардың шоттары 6,77 млн-нан 6,93 млн-ға дейін көбейіп, жинақ көлемі 21,07 трлн теңгеге жетті.

Жарналарды тұрақты төлеу көрсеткіші жақсарды

Зейнетақы капиталының жеткілікті болуы тек жүйеге қатысу мерзіміне емес, жарналарды тұрақты аударуға да байланысты.

2025 жылы жалдамалы қызметкерлер арасында жылдық орташа жарна саны 8,98, ал өзін-өзі жұмыспен қамтығандар арасында 7,53 болды.

Сондай-ақ өткен жылы:

• жалдамалы қызметкерлердің 80%-ы;

• өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың 64%-ы

зейнетақы жарналарын жылына 6-дан 12 ретке дейін аударған.

Ұзақ мерзімді көрсеткіштер де оң өзгерісті көрсетеді. 2015 жылы белсенді зейнетақы шоттарының саны 6,07 млн болса, 2025 жылы бұл көрсеткіш 7,2 млн-нан асты.

Азаматтардың табыс деңгейі де өзгеруде

Зейнетақы жарналары түсетін шоттардың құрылымында табыс деңгейіне байланысты оң динамика байқалады.

2025 жылдың қорытындысы бойынша ең төменгі жалақыдан төмен табыстан жарна түсетін шоттардың үлесі 12%-дан 9%-ға дейін азайды. Мұндай шоттардың саны 838,3 мыңнан 652,4 мыңға дейін қысқарды.

Ал медианалық жалақыдан орташа жалақы деңгейіне дейінгі табысы бар белсенді шоттардың үлесі 44%-дан 45%-ға дейін өсті.

Бұл ресми жұмыспен қамтудың артып келе жатқанын және азаматтардың өз болашағына қаржылық жауапкершілікпен қарай бастағанын көрсетеді.

Зейнетақы жинағы – қаржылық жоспарлаудың бір бөлігі

Бүгінде қазақстандықтар зейнетақы шоттарын бақылап, БЖЗҚ-ның цифрлық сервистерін пайдаланып, жинақтарының қозғалысы мен инвестициялық кірісін қадағалауға мүмкіндік алды.

Тұрақты жарна төлейтін азаматтар санының өсуі елде ұзақ мерзімді қаржылық жоспарлау мәдениетінің қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.

Зейнетақы жүйесінің тиімділігі мемлекет, жұмыс беруші және әр азаматтың өз жауапкершілігіне байланысты. Ал тұрақты жинақ қалыптастыру болашақтағы әлеуметтік тұрақтылықтың маңызды кепілі болып қала береді.