Қазақстанда соңғы жеті жылда азаматтарды тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге шамамен 1,3 трлн теңге бағытталды. Осы кезеңде жыл сайын орта есеппен 3,3 млн пациент қажетті препараттарды тегін алып отырды.

Денсаулық сақтау министрлігі дәрі-дәрмек сатып алу жүйесін жетілдіру, препараттардың бағасын төмендету және халық үшін емдеудің қолжетімділігін арттыру жұмыстарын жалғастырып жатыр.

Қаржыландыру үш еседен астам өсті

2019–2025 жылдар аралығында тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге бөлінетін қаражат көлемі 83 млрд теңгеден 272,9 млрд теңгеге дейін өсті. Яғни жеті жыл ішінде қаржыландыру үш еседен астам артқан.

Осы кезеңде тегін дәрі алатын пациенттер саны да көбейді. Егер 2019 жылы мемлекеттік бағдарлама аясында 2,5 млн адам дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етілсе, 2025 жылы олардың саны 3,4 млн адамға жетті.

2026 жылы дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарды сатып алудың жалпы жоспары 584,1 млрд теңге көлемінде бекітілді. Бұл өткен жылғы көрсеткіштен 9,6%-ға жоғары.

Дәрі бағасы төмендеп, бюджет үнемделді

Сатып алу жүйесін жетілдірудің негізгі нәтижелерінің бірі — отандық өндірістің 66 дәрілік препаратының бағасын төмендету болды.

Осының арқасында бюджет қаражатының 10,3 млрд теңгесін үнемдеу мүмкіндігі пайда болды.

Сонымен қатар Денсаулық сақтау министрлігі дәрі-дәрмектерді өндірушілерден тікелей сатып алу тәжірибесін кеңейтіп келеді. 2026 жылы тікелей келісімшарттар арқылы сатып алынатын дәрі-дәрмек пен медициналық бұйымдардың атаулары 404-ке жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 182 атауды құраған.

Халықаралық ұйымдармен сатып алу кеңеюде

Қазақстан дәрі-дәрмек сатып алуда халықаралық ұйымдармен ынтымақтастықты да күшейтіп отыр.

2026 жылы БҰҰ Даму бағдарламасы (БҰҰДБ), ЮНИСЕФ және туберкулезбен күреске бағытталған халықаралық тетіктер арқылы 32 атаудағы дәрі-дәрмекті сатып алу жоспарланған. 2025 жылы мұндай сатып алулар 23 атауды қамтыған.

Министрліктің мәліметінше, сатып алу механизмдерін жетілдірудің негізгі мақсаты — бюджет қаражатын тиімді пайдалану, дәрі-дәрмек жеткізілімдерінің тұрақтылығын сақтау және азаматтардың тегін емге қажетті препараттарға қолжетімділігін арттыру.

Осылайша, соңғы жылдары тегін дәрі-дәрмекпен қамтуға бағытталған мемлекеттік шығындардың өсуі пациенттер санының артуымен қатар жүріп отыр. Ал сатып алу тәсілдерін өзгерту бюджет шығынын оңтайландырып, дәрі бағасын төмендетуге бағытталған.