2026 жылдың II тоқсанында Қазақстанда несиеге сұраныс бірнеше сегментте қатар өсті. Ірі және орта бизнес қарыз қаражатын белсендірек тарта бастаса, шағын және микробизнес тарапынан сұраныс жалпы алғанда тұрақты деңгейде қалды. Бұл Ұлттық банк жүргізген екінші деңгейлі 21 банктің сауалнамасы нәтижесінде белгілі болды.

Бизнес қаржыландыруға сұранысты арттырды

Ірі бизнес тарапынан берілген несие өтінімдерінің саны тоқсан ішінде 1%-ға төмендеп, 235-ке дейін азайды. Алайда бір өтінімнің орташа сомасы әлдеқайда қарқынды қысқарып, 39%-ға — 11,5 млрд теңгеге дейін төмендеді.

Банктер ірі компаниялардың белсенділігін іскерлік маусымның жандануымен, жаңа клиенттерді тарту жұмыстарымен, «Бәйтерек» тобының жобаларын қайта қаржыландырумен және Аграрлық кредиттік корпорация бағдарламалары арқылы агроөнеркәсіптік секторды қаржыландырумен байланыстырады.

Орта бизнес сегментінде динамика жоғары болды. Несие өтінімдерінің саны 4%-ға өсіп, 5,3 мыңға жетті, ал олардың орташа көлемі 3%-ға артып, 927 млн теңгені құрады.

Ал шағын бизнес тарапынан белсенділік аздап төмендеді. Өтінімдер саны 1%-ға қысқарып, 904 мыңды құрады. Орташа несие көлемі 8%-ға төмендеп, 22,8 млн теңгеге дейін азайды.

Сонымен қатар банктер өтінімдерді мақұлдауды жиілеткен. Ірі бизнес бойынша мақұлдау үлесі 10 пайыздық тармаққа өсіп, 65%-ға, орта бизнесте 2 п.т.-ға артып, 39%-ға жетті. Шағын бизнесте бұл көрсеткіш 1 п.т.-ға төмендеп, 33%-ды құрады.

Ипотека мен автонесиеге қызығушылық артты

Бөлшек кредиттеу нарығында банктер негізгі өнімдердің басым бөлігі бойынша сұраныстың өскенін атап өтті.

Ипотекаға берілген өтінімдер саны 19%-ға артып, 228 мыңға жетті. Қарыздың орташа мөлшері 5%-ға өсіп, 21,5 млн теңгені құрады. Бұған мемлекеттік және өңірлік тұрғын үй бағдарламалары, ипотекалық өнімдердің қайта іске қосылуы және жылжымайтын мүлік нарығындағы маусымдық жандану әсер етті.

Автонесиеге де сұраныс айтарлықтай өсті. Өтінімдер саны 20%-ға артып, 1,5 млн-ға жеткенімен, олардың орташа көлемі 3%-ға төмендеп, 7 млн теңгені құрады. Банктер бұл өсімді автосалондардағы жеңілдіктермен, субсидияланатын мөлшерлемелермен және ресми дилерлермен серіктестік бағдарламалардың кеңеюімен байланыстырады.

Кепілсіз тұтынушылық кредиттер бойынша өтінімдер саны іс жүзінде өзгермей, 15,9 млн деңгейінде қалды. Ал қарыздың орташа мөлшері 10%-ға өсіп, 1,062 млн теңгеге жетті.

Кепілмен берілетін тұтынушылық кредиттер бойынша керісінше, өтінімдер саны 18%-ға қысқарып, 85 мыңға дейін төмендеді. Бірақ олардың орташа мөлшері 27%-ға өсіп, 17,7 млн теңгені құрады.

Банктер сұраныстың одан әрі өсуін күтеді

III тоқсанда банктер ипотека мен автонесиеге сұраныстың одан әрі артады деп күтеді. Корпоративтік секторда өсім негізінен ірі бизнес тарапынан болады деп болжанып отыр.

Кепілмен берілетін тұтынушылық кредиттерге сұраныс қазіргі деңгейге жуық сақталады деп бағаланса, кепілсіз қарыздарға сұраныстың біршама төмендеуі күтіледі.

Ұлттық банк сауалнаманы тоқсан сайын жүргізеді. Зерттеу экономикадағы несие ресурстарына сұраныс пен ұсыныстың өзгеруін бағалауға мүмкіндік береді.