Қазақстан Ұлттық банкінің Ақша-кредит саясаты комитеті базалық мөлшерлемені 50 базистік тармаққа төмендетіп, 15,75% деңгейінде белгіледі. Бұл туралы 23 қазанда Ұлттық банк төрағасы Тимур Сүлейменов мәлімдеді.

Реттеушінің шешіміне инфляцияның біртіндеп баяулауы, инфляциялық күтулердің төмендеуі және тұтынушылық сұраныстың тұрақтануы негіз болды.

Ұлттық банк төрағасының айтуынша, инфляцияның төмендеуіне теңгенің нығаюы, жүргізіліп жатқан ақша-кредит саясаты және Үкіметпен бірлесіп қабылданған инфляцияға қарсы шаралар ықпал еткен.

Қазақстанда инфляция 9,3%-ға дейін төмендеді

Қыркүйек айында жылдық инфляция тамыздағы 9,8%-дан 9,3%-ға дейін баяулады. Бұл көрсеткіш соңғы 12 ай бойы біртіндеп төмендеп келеді.

Азық-түлік инфляциясы 9,5%-дан 8,5%-ға дейін төмендеді. Бұған негізінен көкөністер мен жеміс-жидек бағасының арзандауы әсер етті.

Азық-түлікке жатпайтын тауарлар бағасының жылдық өсімі 11%-ға дейін баяуласа, қызмет көрсету саласындағы инфляция 8,9% болды.

Қыркүйекте айлық инфляция 0,6% деңгейінде сақталды. Азық-түлік тауарлары 0,1%-ға арзандағанымен, азық-түлікке жатпайтын өнімдер 1,1%-ға, ал ақылы қызметтер 1%-ға қымбаттады.

Ұлттық банк бұл көрсеткіштер инфляциялық қысымның экономика салалары бойынша әркелкі екенін көрсететінін атап өтті.

Сонымен қатар халықтың алдағы 12 айға арналған инфляциялық күтулері тамыздағы 12,1%-дан қыркүйекте 11,8%-ға дейін төмендеді.

Кәсіби нарық қатысушыларының болжамдары да жақсарды. Олардың бағалауынша, 2026 жылы инфляция 9,5%, ал 2027 жылы 8,3% болуы мүмкін.

Қазақстан экономикасы 4,2%-ға өсті

2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында Қазақстанның жалпы ішкі өнімі жылдық мәнде 4,2%-ға ұлғайды.

Тау-кен өнеркәсібін есептемегенде, экономикалық өсім 5,4% деңгейінде бағаланып отыр.

Экономиканың негізгі қозғаушы күші шикізаттық емес сектор болды. Құрылыс, өңдеу өнеркәсібі, көлік және сауда салаларында жоғары өсім тіркелді.

Сонымен бірге тоғыз айда мұнай өндіру көлемі 8,3%-ға қысқарды. Бұл жалпы экономикалық өсім көрсеткішіне теріс әсер етті.

Инвестициялық белсенділік те жоғары деңгейде сақталды. Қаңтар-қыркүйекте негізгі капиталға салынған инвестициялар нақты мәнде 7%-ға артты. Ал бюджет қаражатын есептемегенде, шикізаттық емес секторға бағытталған инвестициялар 25%-ға өсті.

Бөлшек сауданың нақты өсімі 4,5% болды. Тамыз айында тұтынушылық кредиттердің жылдық өсімі 10,4%-ға дейін тұрақтанды.

Дегенмен Ұлттық банк мемлекеттік және квазифискалдық бағдарламалар арқылы қолдау тауып отырған жоғары инвестициялық белсенділік ішкі сұранысты ынталандырып, инфляциялық қысымды күшейтуі мүмкін екенін ескертті.

Әлемдік нарықтағы тәуекелдер сақталып отыр

Ұлттық банк сыртқы инфляциялық тәуекелдердің күшейгенін атап өтті.

Таяу Шығыстағы геосаяси шиеленіс энергия ресурстарының қымбаттауына және әлемдік тауар нарықтарындағы құбылмалылықтың артуына әсер етуде.

Қыркүйекте БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО) азық-түлік бағалары индексі бір айда 1,5%-ға, ал жылдық мәнде 5,8%-ға өсті.

Әлемдік нарықта астық, өсімдік майы және қант бағасы көтерілгенімен, ет бағасы біршама төмендеді.

Сонымен қатар қыркүйекте Ресейдегі инфляция 6,4%, Еуроодақта 3,8%, ал АҚШ-та 3,7% болды.

Инфляциялық қысымның күшеюіне байланысты Еуропалық орталық банк пен АҚШ Федералдық резерв жүйесі пайыздық мөлшерлемелерді 25 базистік тармаққа көтерді.

Мұнай нарығында да белгісіздік сақталуда. Brent маркалы мұнай бағасы барреліне $100-дан жоғары деңгейде қалыптасты.

Жыл соңына қарай инфляция қайта үдеуі мүмкін

Тимур Сүлейменов жыл соңында инфляцияның статистикалық тұрғыдан уақытша жеделдеуі ықтимал екенін айтты.

Бұған коммуналдық қызметтер тарифтерінің өткен жылғы төмен базасы әсер етуі мүмкін.

2025 жылдың қазан айынан бастап коммуналдық тарифтерді көтеруге мораторий енгізілген. Соның нәтижесінде төртінші тоқсанда тарифтер 14%-ға төмендеп, салыстыру үшін төмен база қалыптасқан.

Осыған байланысты алдағы айларда жылдық инфляция көрсеткіші қайта жоғарылауы мүмкін.

Алайда Ұлттық банк реттелетін тарифтердің өзгеруіне базалық мөлшерлемені автоматты түрде көтеру арқылы жауап бермейтінін мәлімдеді. Реттеуші баға өсімінің жанама әсерлерін бақылауды жалғастырады.

Базалық мөлшерлеме жыл соңына дейін өзгермеуі мүмкін

Ұлттық банк төрағасының айтуынша, қазіргі тәуекелдерді ескере отырып, 2026 жылдың соңына дейін базалық мөлшерлеменің қайта өзгеру ықтималдығы төмен.

Алдағы шешімдер инфляцияның нақты динамикасына, халықтың инфляциялық күтулеріне және ішкі әрі сыртқы экономикалық тәуекелдерге байланысты қабылданады.

Реттеуші ақша-кредит саясатын қалыпты қатаң деңгейде сақтауды жоспарлап отыр. Сонымен бірге банк жүйесіндегі артық өтімділікті қысқарту үшін ең төменгі резервтік талаптар мен теңестіру операцияларын пайдалануды жалғастырады.

Ұлттық банктің негізгі мақсаты — 2027 жылы инфляцияны 6,5–8,5% аралығына дейін төмендетіп, 2028 жылы 5%-дық нысаналы деңгейге жеткізу.

Тимур Сүлейменов баға тұрақтылығы экономиканың ұзақмерзімді дамуы мен халықтың әл-ауқатын арттырудың басты шарттарының бірі екенін атап өтті.