Қазақстан Ұлттық банкі халықаралық резервтер құрылымындағы алтынның үлесін азайтуды жоспарлап отыр. Бұл шешім резервтерді әртараптандыру қажеттілігімен және АҚШ қазынашылық облигацияларының кірістілігі артуымен байланысты.

Ұлттық банк төрағасының орынбасары Әлия Молдабекованың айтуынша, реттеуші 2026 жылдың соңына дейін алтынның резервтердегі үлесін шамамен 3 пайыздық тармаққа, яғни қазіргі 78%-дан 75%-ға дейін қысқартуды мақсат етіп отыр.

Оның сөзінше, АҚШ мемлекеттік облигацияларының жоғары кірістілігі инвесторлардың долларлық қаржы құралдарына қызығушылығын арттыруда. Ал алтын, облигациялардан айырмашылығы, тұрақты пайыздық табыс әкелмейді.

«Біз мұндай жоғары кірістілік деңгейін көптен бері көрген жоқпыз. Бұл долларды инвестиция үшін тартымды құралға айналдырып, алтынның инвестициялық тартымдылығын төмендетеді», — деді Әлия Молдабекова.

Қазақстан резервтерінің 78%-ын алтын құрайды

Соңғы жылдары Қазақстан алтын қорын белсенді түрде ұлғайтып келді. Ұлттық банктің ел аумағында өндірілетін алтынды басым тәртіппен сатып алу құқығы бар.

2025 жылдың ақпанында алтын сатуды тоқтатқаннан кейін реттеушінің алтын қоры 386 тоннаға дейін өсті. Соның нәтижесінде бағалы металдың халықаралық резервтердегі үлесі шамамен 78%-ға жетті.

Әлия Молдабекованың бағалауынша, резервтердің бір активке шамадан тыс шоғырлануы оларды басқару кезінде қосымша тәуекелдер туғызады.

«Алтынның үлесі осындай деңгейге жеткенде, біздің резервтеріміз бір ғана активтен тұратын инвестициялық портфельге ұқсап кетеді», — деп атап өтті ол.

2026 жылғы қыркүйек айының соңында Қазақстанның халықаралық резервтері 66,4 млрд долларды құрады. Ұлттық банк үшін бұл активтердің жоғары өтімділігін сақтау маңызды міндеттердің бірі болып қала береді.

Ұлттық банк алтынды қалай сатпақ?

Алтынның үлесін 75%-ға дейін төмендету үшін реттеуші бірнеше қаржы құралын пайдалануды қарастырып отыр.

Жоспарланған қысқартудың жартысын опциондармен операциялар жүргізу арқылы, ал қалған бөлігін физикалық алтынды сату есебінен жүзеге асыру көзделген.

Дегенмен нақты сатылым көлемі әлемдік нарықтағы алтын бағасына байланысты болады.

Егер алтынның бір троя унциясының бағасы 4 мың доллардан төмен түссе, оның халықаралық резервтердегі үлесі қосымша сатылымсыз-ақ мақсатты деңгейге жақындауы мүмкін.

Осылайша, алтынның резервтердегі үлесін азайту міндетті түрде жоспарланған көлемдегі металдың барлығын сатуды білдірмейді.

Неліктен доллар алтыннан тартымды бола бастады?

Инвестициялық стратегияны қайта қарауға әсер еткен негізгі факторлардың бірі — АҚШ мемлекеттік облигацияларының кірістілігінің өсуі.

Өткен аптада АҚШ-тың он жылдық қазынашылық облигацияларының кірістілігі соңғы 24 жылдағы ең жоғары деңгейге жетті.

Облигациялар кірістілігінің артуы инвесторлар үшін долларлық активтердің тартымдылығын күшейтеді. Себебі алтын тұрақты пайыздық табыс әкелмейді.

Әлемдік нарықтағы жағдайға геосаяси шиеленіс те ықпал етуде. Ақпан айының соңында АҚШ пен Иран арасында басталған әскери қақтығыс Таяу Шығыстан энергия ресурстарын жеткізуде іркілістер туғызып, инфляциялық тәуекелдерді күшейтті және долларға деген сұранысты арттырды.

Осы жағдайда Түркия мен Ресей сияқты бірқатар елдердің орталық банктері алтын қорларының белгілі бір бөлігін сатты.

Соған қарамастан, әлемдік орталық банктер жалпы алғанда алтын резервтерін ұлғайтуды жалғастырып келеді. Дүниежүзілік алтын кеңесінің (World Gold Council, WGC) мәліметінше, 2026 жылы алтынды ең көп сатып алған елдердің қатарында Польша, Қытай және Өзбекстан бар.

Қазақстан да әлемдік алтын нарығындағы маңызды қатысушылардың бірі болып отыр. 2026 жылдың алғашқы сегіз айының қорытындысы бойынша еліміз орталық банктер арасында алтын сатып алу көлемі жағынан төртінші орынға ие болды.

Әлемдік нарықта алтын бағасы қалай өзгерді?

Ұзақ уақытқа созылған қымбаттаудан кейін алтын бағасының өсу қарқыны баяулады.

2026 жылдың қаңтарында бағалы металдың құны тарихи ең жоғары деңгейге жетіп, бір унциясы шамамен 5,6 мың доллар болған еді. Алайда АҚШ пен Иран арасындағы қақтығыс басталғалы алтын шамамен 20%-ға арзандады.

Маусым айынан бері алтын бағасы негізінен бір унция үшін 4 мыңнан 4,3 мың долларға дейінгі аралықта құбылып келеді. Бастапқы мәлімет жарияланған сәтте оның құны 4 172,35 долларды құрады.

Бағаның төмендеуіне қарамастан, Ұлттық банк алдағы уақытта алтынның қайта қымбаттау мүмкіндігін жоққа шығармайды.

«Белгісіздік деңгейі әлі де жоғары болғанымен, біз алтын бағасының біршама өсуін күтеміз», — деді Әлия Молдабекова.

Реттеуші халықаралық резервтерді басқаруда икемді тәсілді ұстануды жоспарлап отыр. Алтынның үлесі 75%-ға дейін төмендетілгеннен кейінгі шешімдер әлемдік қаржы нарықтарындағы жағдайға байланысты қабылданады.