Қазақстан әйелдердің экономикалық құқықтарын заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету бойынша 100 балдың 73-ін жинаған. Алайда осы құқықтарды іс жүзінде іске асыруға мүмкіндік беретін қолдау тетіктері 57,43 балмен бағаланған.

Дүниежүзілік банктің Women, Business and the Law 2026 зерттеуінде әйелдердің экономикалық теңдігі үш бағыт бойынша бағаланды: заңнамалық база, қолдау инфрақұрылымы және заңдардың іс жүзінде орындалуы. Қазақстанның заңнамалық көрсеткіші әлемдік орташа деңгейден жоғары болғанымен, практикалық қолдау тетіктері бойынша айтарлықтай алшақтық бар.

Сарапшылар әйелдердің экономикалық мүмкіндіктерін кеңейтуде тұрғын үй мен мүлікке қолжетімділіктің маңызын атап өтеді. Қазақстандағы осындай қолдау құралдарының бірі — Азия даму банкінің қолдауымен іске асырылатын «Ұмай» әйелдер ипотекалық бағдарламасы.

Бағдарлама алғаш рет 2021 жылы іске қосылып, алғашқы үш жылда шамамен 3,7 мың қазақстандық әйелге баспана алуға мүмкіндік берген. Биыл өтінімдер 31 тамыздан бастап қабылданады. Бағдарламаға 18–65 жас аралығындағы, ресми табысы бар және соңғы кемінде алты айда зейнетақы жарналарын төлеген әйелдер қатыса алады.

Несие бойынша мөлшерлеме 14,8%, ал белгілі бір талаптар орындалған жағдайда оны 5%-ға дейін төмендетуге болады. Қарыздың ең жоғары сомасы — 50 млн теңге, мерзімі — 25 жылға дейін.

Қазақстанда әйелдер ел халқының 51,1%-ын құрайды. 2026 жылдың екінші тоқсанында экономикалық белсенді әйелдер саны 4,8 млн адамға, ал жұмыспен қамтылған әйелдер саны 4,55 млн адамға жетті.

Осылайша, Дүниежүзілік банк бағалауы Қазақстанда әйелдердің экономикалық құқықтарын қамтамасыз ететін құқықтық негіз қалыптасқанын көрсетеді. Ендігі міндет — осы құқықтарды нақты экономикалық мүмкіндіктерге айналдыратын қолдау құралдарын күшейту.