Қазақстанда базалық мөлшерлеменің жоғары деңгейде сақталуы депозиттерді ақша жинаудың ғана емес, одан табыс алудың да тартымды құралына айналдырып отыр. Соның нәтижесінде халықтың банктердегі салымдарға деген қызығушылығы арта түскен.

2026 жылдың бірінші жартыжылдығында жеке тұлғалардың Қазақстанның екінші деңгейлі банктеріндегі депозиттері алғаш рет 30 трлн теңгеден асып, бір жылда 18,5%-ға, немесе 4,7 трлн теңгеге өсті.

Қазір салымшылар арасында жинақ депозиттері ерекше сұранысқа ие. Мұндай өнімдерде қаражатты пайдалану мүмкіндігі шектеулі болғанымен, банктер жоғары сыйақы мөлшерлемесін ұсынады. Әсіресе үш айлық жинақ салымдары бойынша тиімді шарттар қалыптасқан.

Үш айлық депозиттерде мөлшерлеме 19,6%-ға дейін жетеді

Жеке тұлғалардың депозиттері бойынша ірі он банктің тоғызы үш ай мерзімге толықтыруға болатын, бірақ қаражатты ішінара шешіп алуға мүмкіндік бермейтін жинақ салымдарын ұсынады. Бұл тізімге тұрғын үй құрылыс жинақ жүйесімен жұмыс істейтін Отбасы банк кірмейді.

Мұндай депозиттердің басты артықшылығы — салымды тұрақты түрде толықтырып, бір уақытта жоғары мөлшерлеме арқылы табыс алу мүмкіндігі.

Қазіргі таңда ірі банктер арасында ең жоғары мөлшерлемені Home Credit Bank «Жинақ Хоум+» депозиті бойынша ұсынады. Оның жылдық тиімді сыйақы мөлшерлемесі (СЖТМ) 19,6%.

Депозитті мобильді қосымша арқылы бірнеше минут ішінде ашуға болады. Өнімнің ерекшеліктерінің бірі — сыйақының күн сайын капиталдандырылуы. Яғни есептелген пайыздар салым сомасына қосылып, кейінгі табыс көлемін арттырады. Сонымен қатар депозитті толықтыру саны мен қосымша салым сомасына шектеу қойылмаған.

Мөлшерлеме бойынша екінші орында Freedom Bank-тің «Стратегия» депозиті тұр — СЖТМ 19,51%. Ал Еуразиялық банктің «TURBO Deposit Жинақтаушы» өнімі бойынша бұл көрсеткіш 19,03%.

Тағы төрт банк — Bereke Bank, Bank RBK, ForteBank және Kaspi Bank — үш айлық жинақ депозиттері бойынша шамамен 19% мөлшерлеме ұсынады.

Осылайша, қарастырылған өнімдер арасында 19% СЖТМ ең жиі кездесетін көрсеткішке айналып отыр. Үш айлық жинақ депозиттеріндегі орташа тиімді мөлшерлеме 18,77% деңгейінде.

Депозитті аз сомамен ашуға болады

Салым таңдағанда тек мөлшерлемеге назар аудару жеткіліксіз. Бастапқы салымның ең төменгі сомасы да маңызды.

Кейбір банктер жоғары табыс ұсынғанымен, депозит ашу үшін қомақты қаражат талап етеді. Алайда нарықта аз сомамен салым ашуға мүмкіндік беретін өнімдер де бар.

Мысалы, Home Credit Bank-тің «Жинақ Хоум+», Еуразиялық банктің «TURBO Deposit Жинақтаушы» және Банк ЦентрКредиттің Birge+ депозиттерін 1 мың теңгеден бастап ашуға болады.

Ал Банк ЦентрКредиттің «Менің мақсатым» депозиті бойынша бастапқы сома небәрі 1 теңге.

Бұл әсіресе жинақты бірден ірі сомадан емес, біртіндеп қалыптастырғысы келетін салымшылар үшін маңызды.

Жинақ депозитінің ерекшелігі неде?

Жинақ депозиттерінің негізгі ерекшелігі — жоғары табыстылықтың орнына қаражатты пайдалану мүмкіндігіне белгілі бір шектеулер қойылуы.

Мерзімінен бұрын ақша алу шарттары қатаң болғандықтан, банк салым бойынша жоғары сыйақы ұсына алады. Сондықтан мұндай депозит өз қаражына белгілі бір мерзім ішінде қажет болмайтынын алдын ала білетін адамдарға қолайлы.

Сонымен қатар жинақ депозиттерінің тағы бір артықшылығы бар — Қазақстанның депозиттерге кепілдік беру қоры (ҚДКБҚ) ұсынатын кепілдік мөлшері жоғары.

Теңгедегі жинақ салымдары бойынша бір банктегі бір салымшыға берілетін кепілдіктің ең жоғары мөлшері 20 млн теңгені құрайды.

Салыстыру үшін, теңгедегі карточкалар, шоттар және жинақ депозиттеріне жатпайтын басқа салымдар бойынша кепілдік көлемі 10 млн теңгеге дейін, ал шетел валютасындағы депозиттер бойынша 5 млн теңгеге дейін белгіленген.

Осылайша, жинақ депозиттері салымшыға екі маңызды артықшылық береді: жоғары табыс және депозиттерді қорғаудың жоғары деңгейі.

Ақшаға қашан қол жеткізу қажет екенін ескеру маңызды

Жинақ депозитін таңдағанда қаражаттың қашан қажет болуы мүмкін екенін алдын ала есептеген жөн. Егер ақша белгілі бір мерзім ішінде пайдаланылмайтыны анық болса, жоғары мөлшерлемелі жинақ салымы тиімді нұсқа болуы мүмкін.

Ал қаражатқа кез келген уақытта қол жеткізу қажет болса, басқа депозит түрлерін қарастырған дұрыс. Мерзімсіз салымдар ақшаны еркін пайдалануға көбірек мүмкіндік береді, бірақ олардың табыстылығы әдетте төмен болады. Мерзімді депозиттер осы екі нұсқаның ортасында орналасып, белгілі бір мерзімге қаражат орналастыруға және салыстырмалы түрде икемді шарттарды пайдалануға мүмкіндік береді.

Жинақ депозиттерінде негізгі басымдық табыстылыққа беріледі. Ал салымды толықтыру мүмкіндігі жинақты біртіндеп ұлғайтып, болашақтағы табыс көлемін арттыруға мүмкіндік береді.

Егер депозит шартында сыйақыны капиталдандыру қарастырылса, есептелген пайыздар салымның негізгі сомасына қосылады. Кейінгі сыйақы осы ұлғайған сомаға есептелетіндіктен, салымшы қосымша табыс ала алады.

Жалпы алғанда, жинақ депозиттері ақшасын белгілі бір мерзімге пайдаланбай, жоғары табыс алуға дайын салымшыларға қолайлы. Қазіргі жоғары мөлшерлемелер жағдайында мұндай өнімдер қысқа мерзім ішінде жинақты көбейтуге мүмкіндік береді. Сонымен бірге теңгедегі жинақ салымдары бойынша ҚДКБҚ-ның ең жоғары — 20 млн теңге көлеміндегі кепілдігі қаражаттың қосымша қорғалуын қамтамасыз етеді.

Дереккөз: Ranking.kz