Бізге жазылыңыз:

Тоқаев Қазақстандағы ғылым мен білімді дамытудың басым бағыттарын белгіледі

Тоқаев Қазақстандағы ғылым мен білімді дамытудың басым бағыттарын белгіледі

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев халықаралық ғылыми ынтымақтастыққа, жоғары білімді дамытуға және инновацияларды енгізуге арналған III Стратегиялық әріптестер форумында сөз сөйледі. Мемлекет басшысы Орталық Азияның академиялық хабын құру, жасанды интеллектіні дамыту және шетелдік университеттерді тарту сияқты реформалардың негізгі бағыттарын айқындады.

Тоқаев білімге негізделген экономикаға көшу стратегиялық міндеттердің бірі екенін атап өтті. Оның айтуынша, білім, ғылым және инновациялар Конституцияда мемлекеттік саясаттың ұзақ мерзімді басымдықтары ретінде бекітілген. Қазақстан өз ғылыми әлеуетін дамытумен қатар, шетелдік мамандарды, зерттеушілер мен университеттерді тартуды көздейді.

Қазіргі уақытта елде 132 жоғары оқу орны жұмыс істейді, онда 800 мыңнан астам студент білім алады. Соңғы жеті жылда білім беру гранттарын қаржыландыру көлемі екі еседен астам өсіп, 3,4 млрд долларға жетті. Ал ғылымға бөлінетін қаражат 590 млн долларға дейін ұлғайды.

Қазақстанда жоғары білім беру саласындағы халықаралық стратегиялық әріптестік бойынша 40 келісім жүзеге асырылуда. 11 елдің жетекші университеттері өз филиалдарын ашты. Оларда 12 мыңнан астам студент оқиды, ал оқытушылар құрамы шамамен 1,5 мың адамды құрайды. Олардың ішінде 600-ден астамы – шетелдік профессорлар.

Елдегі шетелдік студенттердің саны 41 мың адамға жетті. Олардың 8 мыңнан астамы Қазақстанның қаржылық қолдауымен білім алып жатыр. Study in Kazakhstan бастамасы аясында 2029 жылға қарай шетелдік студенттер санын 100 мыңға дейін жеткізу жоспарланған.

Президент Қазақстанды Орталық Азияның академиялық хабына айналдыру міндетін де атап өтті. Шетелдік жоғары оқу орындарымен ынтымақтастықтың келесі кезеңінде бірлескен зертханалар ашу, ғылыми жобаларды іске асыру және жаңа технологияларды әзірлеу көзделіп отыр.

Маңызды шешімдердің бірі – Мұхтар Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетіне ұлттық университет мәртебесін беру болды. Сонымен қатар Тоқаев Шымкентті оңтүстік өңірдегі ірі ғылыми-білім беру орталығы ретінде дамытуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Қалада Аризона штаты университетінің білім беру бағдарламалары іске асырылып, Түркияның Гази университетінің филиалы ашылған.

Сөз барысында жасанды интеллектіні дамытуға да ерекше назар аударылды. Президент Қазақстанда ЖИ туралы заң қабылданып, Цифрлық кодекс бекітілгенін және бейінді министрлік құрылғанын еске салды. Сондай-ақ елде KazLLM және AlemLLM ұлттық тілдік модельдері әзірленіп жатыр. Қазан айында Qazaq AI Research University өз жұмысын бастады.

Тоқаевтың айтуынша, Стэнфорд университеті, MIT, Беркли және Карнеги-Меллон сарапшыларымен ынтымақтастық нәтижесінде қазақстандық студенттер 22 мыңнан астам жоба әзірлеген. Жасанды интеллект негізіндегі жүздеген шешім бизнес, денсаулық сақтау, энергетика және ауыл шаруашылығы салаларына енгізіліп жатыр. Бұдан бөлек, OpenAI қолдауымен елдегі барлық жоғары оқу орындарының оқытушыларына ChatGPT Edu платформасына қолжетімділік берілді.

Форум аясындағы тағы бір маңызды оқиға – Ғылым және жоғары білім министрлігі мен БҰҰ Университеті арасындағы Қазақстанда өңірлік зерттеу хабын ашу туралы келісім. Оны Алматы қаласында орналастыру жоспарланып отыр.

Президент ғылым мен білімнің дамуын «Халықтық құрылыс» ауқымды бағдарламасымен де байланыстырды. Алдағы жылдары еліміздің өңірлерінде мектептер, балабақшалар, емханалар, спорт кешендері, оңалту орталықтары, театрлар, әуежайлар, вокзалдар мен жол инфрақұрылымын салу көзделген. Бағдарлама аясында электр станциялары мен деректерді өңдеу орталықтарын салу да қарастырылған.

Тоқаев мұндай жобаларды жүзеге асыру үшін білікті мамандар қажет болатынын атап өтті. Сондықтан жоғары білім беру жүйесі өнеркәсіп, энергетика, цифрлық экономика және инфрақұрылымды дамыту салаларына қажетті кадрларды даярлауы тиіс.

Сөз соңында Мемлекет басшысы халықаралық ғылыми ынтымақтастықты нығайту және ғылыми әзірлемелерді өндіріске енгізуге жағдай жасау қажеттігін айтты. Оның пікірінше, адами капитал мен технологиялық әлеуетті дамыту Қазақстанның одан әрі экономикалық өсуінің негізгі факторларының біріне айналады.


Ұқсас материалдар