Қазақстанда АҚШ Федералдық авиация әкімшілігі (FAA) жүргізетін Халықаралық ұшу қауіпсіздігін бағалау (IASA) басталды. Тексеру 2026 жылғы 21–25 қыркүйек аралығында өтеді және Қазақстан мен АҚШ арасында тікелей әуе қатынасын ашуға қажетті жағдайларды қалыптастыру бойынша бірнеше жылдан бері жүргізіліп келе жатқан жұмыстармен байланысты.

Бұл үдеріске дайындықты Қазақстанның Көлік министрлігі Азаматтық авиация комитетімен, Қазақстанның Авиациялық әкімшілігімен (ААК) және ҚР-ның АҚШ-тағы Елшілігімен бірлесіп шамамен екі жылдан бері жүргізіп келеді.

Бағалау басталар алдында Көлік вице-министрі Талғат Ластаев Қазақстанға келген FAA сарапшыларымен кездесті. Тараптар алдағы жұмысты, сондай-ақ ұшу қауіпсіздігін арттыру және халықаралық әуе қатынасын дамыту саласындағы одан әрі өзара іс-қимылды талқылады.

Америкалық сарапшылар нені тексереді

IASA бағалауы ұшу қауіпсіздігін мемлекеттік бақылау және қадағалау жүйесіне қатысты жүргізіледі. Атап айтқанда, FAA Қазақстанның авиациялық органдарының ИКАО-ның қолданыстағы стандарттары мен ұсынылатын тәжірибесіне сәйкестігін тексереді.

Негізгі назар мына талаптарға аударылады:

• ИКАО-ның 1-қосымшасы — авиациялық персоналға куәлік беруге қатысты;
• 6-қосымшаның I бөлігі — халықаралық коммерциялық әуе тасымалына қатысты;
• 8-қосымша — әуе кемелерінің ұшуға жарамдылығына қатысты.

Сарапшылар сондай-ақ Қазақстанның авиациялық заңнамасын, заңға тәуелді нормативтік құқықтық актілерін және мемлекеттің ұшу қауіпсіздігін тиімді бақылау мүмкіндіктерін зерделейді.

Сонымен қатар ИКАО-ның ұшу қауіпсіздігін қамтамасыз етуді мемлекеттік бақылау жүйесінің сегіз негізгі элементінің орындалуы бағаланады.

Алдын ала тексеру 2024 жылы өтті

Қазіргі бағалау бұған дейін басталған жұмыстың жалғасы болып табылады. 2024 жылғы 26–30 тамыз аралығында Қазақстанда IASA-ның алдын ала техникалық шолуы өткізілді.

Одан кейін Қазақстан мен АҚШ тараптары өзара іс-қимылды жалғастырып, негізгі бағалауға дайындық жүргізді. FAA-ның қазіргі сарапшылар тобына халықаралық авиациялық құқық, авиациялық персоналды лицензиялау, ұшу жарамдылығы және ұшу пайдалану салаларының мамандары кірді.

FAA Air Astana-ға барады

Бағалаудың тағы бір маңызды кезеңі — 24 қыркүйекке жоспарланған FAA сарапшыларының Астанадағы Air Astana әуе компаниясына техникалық сапары.

Қазақстандық әуе тасымалдаушы АҚШ Көлік министрлігінен (DOT) коммерциялық қызметті жүзеге асыруға рұқсат алу үшін өтінім берген.

Бұл ретте Көлік министрлігі сарапшылар сапары Air Astana-ны әуе кемелерін пайдаланушы сертификатының иесі ретінде инспекциялық тексеру болып табылмайтынын атап өтті. Оның мақсаты — ашықтықты қамтамасыз ету рәсімі аясында Қазақстанның Авиациялық әкімшілігі алған ақпаратты растау.

Бағалаудан кейін не болады

IASA аяқталғаннан кейін АҚШ Федералдық авиация әкімшілігі Қазақстанның Авиациялық әкімшілігімен қорытынды брифинг өткізеді. Кейін америкалық тарап қаралған бағыттар бойынша жазбаша есеп ұсынады.

Көлік министрлігінің мәліметінше, IASA бағалауы ұшу қауіпсіздігін мемлекеттік бақылау жүйесін одан әрі жетілдіру үшін ғана емес, Қазақстан мен АҚШ арасында тікелей әуе қатынасын ашу жөніндегі жұмысты ілгерілету үшін де маңызды кезең болып табылады.