Қолма-қол ақшасыз төлемдер өсіп келеді, алайда олардың қарқыны баяулаған. Енді басты назар сервистердің ыңғайлылығына, QR-төлемдерге және отандық төлем шешімдерін дамытуға аударылуда.

Қазақстанда қолма-қол ақшасыз төлемдер басымдықты сақтап отыр, алайда олардың өсім қарқыны айтарлықтай баяулаған. Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығының (ҚҚҚ) дерегінше, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында қолма-қол ақшасыз операциялардың көлемі 5,4%-ға өсіп, 91,2 трлн теңгеге жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 19,3% болған.

Сонымен қатар банкоматтар арқылы қолма-қол ақша алу көлемі 2,8%-ға төмендеп, 12,6 трлн теңгені құрады. Осылайша, қолма-қол ақшасыз операциялардың көлемі банкоматтардан алынған қолма-қол ақшадан жеті еседен астам жоғары.

Негізгі арна интернет-операциялар болып отыр. Оларға қолма-қол ақшасыз төлемдер айналымының 79%-ы тиесілі. Бұл ретте QR-төлемдердің үлесі де артып келеді: ол 10,2%-дан 10,9%-ға өсті.

Бір қызығы, транзакциялық белсенділіктің өсуі банк карталары санының азаюы аясында байқалады. Бірінші жартыжылдықта олардың саны 1,1%-ға қысқарып, 83,6 млн-ға дейін төмендеді. Ал отандық төлем жүйелерінің карталары, керісінше, 0,9%-ға көбейіп, 28,3 млн-ға жетті.

«Карточкалық базадағы өзгерістер қалыпты деңгейде қалып отыр. Алайда бұл отандық төлем шешімдерінің біртіндеп кеңейіп келе жатқанын көрсетеді», — деп атап өтті ҚҚҚ сарапшылары.

Клиенттер жылдамдық пен ыңғайлылықты таңдайды

Сарапшылардың бағалауынша, қолма-қол ақшасыз төлемдердің одан әрі өсуі жаңа карталарды шығаруға емес, қолданыстағы құралдарды пайдалану жиілігіне көбірек байланысты болады. Бірінші жартыжылдықта қазақстандықтар шамамен 7 млрд қолма-қол ақшасыз транзакция жасаған. Бұл бір адамға орта есеппен 399 операциядан келеді.

QR-төлемдердің кеңеюі және интернет-операциялардың жоғары үлесі клиенттерге төлем тәсілдерін таңдауға мүмкіндік береді. Осы жағдайда банктер мен төлем сервистері арасындағы бәсекеде ыңғайлылық, есеп айырысу жылдамдығы және цифрлық экожүйелермен интеграция негізгі факторларға айналады.

Өңірлерде де өсім үшін әлеует жоғары. Қолма-қол ақшасыз операциялардың үлесі еліміздің барлық 20 өңірінде артқан. Ең жоғары өсім Ұлытау (+2,87%), Жетісу (+2,59%) және Ақмола облыстарында (+1,74%) тіркелді.

Сонымен бірге өңірлер арасындағы қолма-қол ақшасыз операциялар үлесінің айырмашылығы әлі де 18 пайыздық тармақтан асады. Сондықтан республикалық көрсеткіштің одан әрі өсуі цифрлық төлемдердің үлесі төмен өңірлерде кең таралуына байланысты болмақ.

ҚҚҚ болжамынша, екінші жартыжылдықта қолма-қол ақшасыз төлемдер айналымының өсімі бұрынғы жылдарға қарағанда баяу болады. Бұған тұтынушылық және іскерлік белсенділіктің бәсеңдеуі әсер етуі мүмкін. Бөлшек сауда өсімі 6,6%-дан 3,8%-ға, ал көтерме сауда 9,2%-дан 6,6%-ға дейін төмендеген.

Осылайша, Қазақстанның төлем нарығы ауқымды өсім кезеңінен біртіндеп цифрлық төлемдерді қаншалықты жиі әрі ыңғайлы пайдалануға бағытталған бәсекелестік кезеңіне көшіп жатыр.