Қазақстанда шағын бизнестің банктік қаржыландыруға сұранысы бірінші жартыжылдықта айтарлықтай өскен жоқ. Қаржыгерлер қауымдастығының (ҚҚҚ) Талдау орталығының шолуына сәйкес, қаңтар–маусым айларында банктерге түскен өтінімдер саны жылдық мәнде небәрі 1,2%-ға артып, 1,8 млн-ға жетті.

Сонымен қатар өтінімдер саны тоқсан сайын төмендеп отырды: бірінші тоқсанда 4,5%-ға, екінші тоқсанда тағы 0,8%-ға қысқарған. Сарапшылар мұны шағын бизнестің несиеге деген сұранысының біртіндеп баяулауымен байланыстырады. Бұған қаржыландырудың жоғары құны, салық заңнамасындағы өзгерістер және мемлекеттік қолдау бағдарламаларының параметрлерін қайта қарау әсер етті.

Осыған қарамастан, банктер шағын бизнеске арналған өнімдерін кеңейтіп, кредит беру мерзімдері мен лимиттерін ұлғайтты, өтінімдерді қарау уақытын қысқартты және скорингтік модельдерін жетілдірді. Нәтижесінде мақұлданған өтінімдердің орташа үлесі 32,8%-дан 33,6%-ға дейін өсті.

Шағын бизнеске берілген жаңа қарыздар көлемі жыл ішінде 21,2%-ға ұлғайып, 4,6 трлн теңгені құрады. Бұл корпоративтік кредиттеудің жалпы көлеміндегі шағын бизнестің үлесін 41% деңгейінде сақтауға мүмкіндік берді.

Несие портфелі 9,1 трлн теңгеге жетті

Шағын бизнес несиелерінің жиынтық портфелі жартыжылдықта 12,7%-ға өсіп, 9,1 трлн теңгеге жетті. Жылдық өсім 32,7% болды. Соның нәтижесінде шағын бизнестің корпоративтік берешектегі үлесі жыл басындағы 43,7%-дан 46,8%-ға дейін артты.

Сегменттің портфель бойынша үлесінің жоғары болуына несиелердің салыстырмалы түрде ұзақ мерзімге берілуі ықпал етеді. Шағын бизнеске берілген қарыздардың 51%-ы бір жылдан астам мерзімге тиесілі, ал корпоративтік нарық бойынша бұл көрсеткіш 36% шамасында.

Сонымен бірге жаңа өтінімдердің орташа сомасы 32,9 млн теңгеден 23,8 млн теңгеге дейін төмендеді. Яғни кредиттеудің жалпы көлемі өсіп жатқанымен, сұраныстың құрылымында салыстырмалы түрде шағын қарыздарға ығысу байқалады.

Несие құны төмендеді

Бірінші жартыжылдықта шағын бизнес үшін несиенің орташа мөлшерлемесі 24,5% болды. Бұл бір жыл бұрынғы 24,3%-дан сәл жоғары әрі бизнес бойынша орташа 22% көрсеткішінен қымбат.

Алайда базалық мөлшерлеменің төмендеуі аясында несие құны жыл басынан бері айтарлықтай арзандады. Қаңтардағы 26,5%-дан маусымда 22,8%-ға дейін төмендеді.

Сонымен бірге портфельдің жылдам кеңеюі проблемалық берешек үлесінің өсуімен қатар жүрді. Мерзімі өткен қарыздардың үлесі 3,4%-дан 4,5%-ға дейін артты.

ҚҚҚ Талдау орталығының бағалауынша, екінші жартыжылдықта шағын бизнес кредиттеуінің қарқыны негізінен қаржы ресурстарының құнына, мемлекеттік қолдау бағдарламаларының шарттарына және жаңа қарыз алушыларға деген сұраныстың сапасына байланысты болады.