Қазақстан Үкіметі Мемлекет басшысының 2024 және 2025 жылдардағы Жолдауларында берілген тапсырмаларды орындау аясында мемлекеттік қаржы, инфрақұрылым, инвестиция, цифрландыру және әлеуметтік саясат бағыттарында бірқатар реформаларды жүзеге асырып жатыр.

2024–2025 жылдарға арналған жалпыұлттық іс-шаралар жоспарында 180 міндет қарастырылған. Олардың бір бөлігі толық орындалса, қалған жобалар белгіленген мерзімдерге сәйкес іске асырылуда.

Салық және бюджет жүйесі жаңаруда

2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа Салық кодексі күшіне енді. Құжат салық есептілігін 30%-ға, ал салықтар санын 20%-ға қысқартуды көздейді. Сонымен қатар салықтық жеңілдіктер қайта қаралып, сараланған мөлшерлемелер енгізілді.

Салықтық әкімшілендіру де цифрлық форматқа көшуде. Smart Data Finance жүйесі мемлекеттік ақпараттық жүйелерден алынған деректер негізінде салық міндеттемелерін автоматты түрде есептеп, салық төлеушінің цифрлық бейінін қалыптастырады.

Жаңа Бюджет кодексі мемлекеттік шығындардың тиімділігін арттыруға және бюджеттік жоспарлаудың сапасын жақсартуға бағытталған. Оның аясында мемлекеттік инвестициялық жобалардың экономикалық әсерін бағалау тетіктері күшейтілді.

Квазимемлекеттік сектордың қаржысына бақылау да күшейіп келеді. Холдингтер үшін сыртқы қарыз алу лимиттері мен дивидендтік төлемдерге қатысты талаптар белгіленді. «Бәйтерек» холдингі даму институтынан ірі инфрақұрылымдық, индустриялық және экспорттық жобаларды қаржыландыратын инвестициялық холдингке айналдырылуда.

Энергетика мен коммуналдық желілер жаңартылады

Инфрақұрылымды жаңғыртудың негізгі жобаларының бірі – «Энергетикалық және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы.

2025–2029 жылдарға арналған бағдарламаға 13 трлн теңге инвестиция қарастырылған. Оның 6,8 трлн теңгесі коммуналдық секторға, 6,2 трлн теңгесі энергетика саласына бағытталады.

Негізгі мақсат – инженерлік желілердің тозуын 40%-ға дейін төмендету және апаттар санын 20%-ға қысқарту.

2025 жылы осы мақсаттарға 547 млрд теңге бағытталып, 6,6 мың шақырым инженерлік желі жөнделді. 2026 жылы қаржыландыру көлемі 1,1 трлн теңгеге дейін ұлғайып, шамамен 12 мың шақырым желіні жаңарту жоспарланған.

Коммуналдық инфрақұрылымды бақылау үшін Smart Turmys бірыңғай цифрлық платформасы да енгізілуде.

Цифрлық экономикаға жаңа негіз қалыптасуда

Қазақстанда телекоммуникация, деректерді өңдеу орталықтары, киберқауіпсіздік және жасанды интеллект салаларын реттейтін құқықтық база жаңартылды.

Қаңтарда қабылданған Цифрлық кодекс цифрлық экономиканың негізгі бағыттарын бір жүйеге біріктірді. Құжат платформалық экономиканы, үлкен деректерді, жасанды интеллектіні қолдануды және азаматтардың цифрлық құқықтарын реттейді.

Сонымен қатар цифрлық инфрақұрылымды қорғау талаптары күшейтіліп, киберқауіпсіздік аудиті мен ақпараттық жүйелердегі әрекеттерді тіркеу тетіктері енгізілді.

Инвестициялық саясаттың бағыты өзгеруде

Мемлекеттік инвестициялық саясат енді капитал көлемін арттырумен ғана шектелмей, жоғары қосылған құны бар өндірістерді дамытуға бағытталуда.

2030 жылға дейінгі инвестициялық саясат тұжырымдамасы аясында шетелдік инвесторлармен жұмысты күшейту көзделген. Kazakh Invest компаниясының шетелдегі желісі кеңейтіліп, «Бәйтерек» жанынан Investment Board құрылды. Сондай-ақ инвесторларға қызмет көрсететін Kazakhstan Investment House бірыңғай орталығы іске қосылды.

Осылайша инвестициялық саясат жобаны тартудан бастап оны іске асыруға дейінгі барлық кезеңді сүйемелдейтін жүйеге ауысып келеді.

Адами капиталға басымдық берілуде

Білім беру саласында жұмысшы мамандықтардың беделін арттыру, техникалық және кәсіптік білім беру жүйесін жаңарту және оқу бағдарламаларын еңбек нарығының қажеттіліктерімен сәйкестендіру жұмыстары жалғасуда.

2025 жылды Жұмысшы мамандықтар жылы деп жариялау аясында жұмыс берушілердің кадр даярлауға қатысуын күшейтуге және жастардың кәсіби дағдыларын дамытуға басымдық берілді.

Ғылыми кадрларды қолдау тетіктері де жетілдірілуде. Ал денсаулық сақтау саласында міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесін жаңарту жалғасып жатыр. «Әлеуметтік әмиян» жобасы мемлекеттік көмекті азаматтарға неғұрлым нақты әрі ашық ұсынуға бағытталған.

Ауыл шаруашылығы мен құрылыс саласы да реформаланып жатыр

Аграрлық ғылымды дамыту бойынша 2029 жылға дейінгі жол картасы қабылданып, ғылыми зерттеулерді өндірістің нақты қажеттіліктерімен байланыстыруға басымдық берілді.

Мемлекет аграрлық ғылымды цифрландыруға, ғылыми ұйымдардың материалдық базасын жаңартуға және зерттеу нәтижелерін өндіріске енгізуге жағдай жасауды көздеп отыр. Ауыл шаруашылығында ғылыми әзірлемелерді енгізу үлесін 40%-ға дейін жеткізу жоспарланған.

Қалалық инфрақұрылым мен құрылыс саласында да жаңа талаптар енгізілді. 2026 жылғы 9 қаңтарда Мемлекет басшысы қол қойған жаңа Құрылыс кодексі құрылыс рәсімдерін цифрландыруға, қауіпсіздікті арттыруға және қалалық ортаның сапасын жақсартуға бағытталған.

Мемлекеттік басқарудан экономикалық өсімге дейін

Үкіметтің қазіргі реформалары бір-бірімен тығыз байланысты бірнеше бағытты қамтиды: мемлекеттік қаржының тиімділігін арттыру, инфрақұрылымды жаңарту, инвестиция тарту, цифрлық технологияларды енгізу және адами капиталды дамыту.

Негізгі міндет – жекелеген реформаларды жүзеге асырумен шектелмей, олардың экономикалық және әлеуметтік әсерін күшейту. Бұл үшін мемлекеттік шығындардың тиімділігі, инвестиция сапасы, өндірістің өнімділігі және азаматтардың өмір сүру деңгейіне әсер ететін нақты нәтижелер басты көрсеткіштер ретінде қарастырылуда.