Қазақстан Үкіметі 2027 жылдан бастап Ұлттық қордан нысаналы трансферт тартуды қайта жоспарлап отыр. Қаражат аса маңызды нысандар мен жалпыұлттық маңызы бар жобаларды қаржыландыруға бағытталады.

2027–2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы мен республикалық бюджет жобасына сәйкес, осы кезеңдегі нақты ЖІӨ-нің орташа жылдық өсімі 5%-дан жоғары болады деп күтілуде. Номиналды ЖІӨ 2027 жылғы 199,3 трлн теңгеден 2029 жылы 245 трлн теңгеге дейін ұлғаяды деп болжануда.

Экономикалық өсімнің негізгі драйверлері мұнайға жатпайтын салалар болады. Металлургия, машина жасау, құрылыс материалдарын, химия және тамақ өнімдерін өндіру салалары негізгі үлес қосады деп күтілуде. Ауыл шаруашылығының орташа жылдық өсімі кемінде 5% деңгейінде болжанып отыр.

Құрылыс саласында да айтарлықтай өсім күтіледі: оның өсім қарқыны 2027 жылғы 16%-дан 2029 жылы 17,3%-ға дейін артуы мүмкін. Қызмет көрсету саласында сауданың орташа жылдық өсімі 5,7%, көлік және қоймалау — 10,4%, ақпарат және байланыс саласы — 9,2% деңгейінде болады деп болжануда.

Бюджет кірістері артады

Республикалық бюджеттің кірістері 2027 жылы 19,9 трлн теңге, 2028 жылы 21,7 трлн теңге, ал 2029 жылы 23,4 трлн теңге болады деп болжануда. Трансферттерді ескергендегі түсімдер 2027 жылы 25,6 трлн теңгені құрайды.

Бюджет шығыстары 2027 жылы 30,2 трлн теңге, 2028 жылы 29,4 трлн теңге, 2029 жылы 29,6 трлн теңге көлемінде жоспарланған.

2027 жылы әлеуметтік салаға 10,5 трлн теңге, яғни барлық шығыстардың 34,9%-ы бағытталады. Сонымен қатар халыққа қажетті әлеуметтік қолдау деңгейін қамтамасыз ету үшін қосымша 739 млрд теңге қарастырылған.

Экономиканың нақты секторын қолдауға 3,8 трлн теңге бөлінеді. Бұл биылғы деңгейден 507 млрд теңгеге көп. Жергілікті атқарушы органдардың даму бюджетін ескергенде, нақты секторды қолдауға жұмсалатын қаражаттың жалпы көлемі шамамен 7 трлн теңгеге жетеді.

Нысаналы трансферт қайта тартылады

2026 жылы Үкімет Ұлттық қордан нысаналы трансферт тартудан бас тартып, тек кепілдендірілген трансфертті сақтаған болатын. Алайда 2027 жылдан бастап бұл механизмді қайта іске қосу жоспарланып отыр.

Аса маңызды нысандар мен жалпыұлттық маңызы бар жобаларды қаржыландыруға:

• 2027 жылы — 2 трлн теңге;

• 2028 жылы — 1,5 трлн теңге;

• 2029 жылы — 1,5 трлн теңге бағытталады.

Кепілдендірілген трансферт көлемі 2027–2028 жылдары жыл сайын 2,43 трлн теңге, ал 2029 жылы 2 трлн теңге болады.

Сонымен қатар Ұлттық қорға түсетін түсімдердің өсуі күтіледі. 2027 жылы оның көлемі 5,1 трлн теңге, 2028 жылы 5,5 трлн теңге, 2029 жылы 5,7 трлн теңге болады деп болжануда. Таза түсімдер тиісінше 0,5 трлн, 1,4 трлн және 2 трлн теңге деңгейінде болады.

Нәтижесінде Ұлттық қордың валюталық активтері 2027 жылғы $65,2 млрд-тан 2029 жылы $70,6 млрд-қа дейін ұлғаяды деп күтілуде.

Бюджет тапшылығы қысқарады

Сонымен қатар билік бюджет тапшылығын кезең-кезеңімен төмендетуді көздеп отыр. 2027 жылы бюджет тапшылығы ЖІӨ-нің 2,3%-ын құраса, 2029 жылға қарай бұл көрсеткіш 0,4%-ға дейін қысқарады. Мұнайлық емес тапшылық осы кезеңде 5,3%-дан 2,5%-ға дейін төмендейді.

2027 жылы инфляция 7,5–9,5%, ал 2028–2029 жылдары 6–8% аралығында болжанып отыр.

Осылайша, алдағы үш жылға арналған бюджет саясаты инфрақұрылым мен әлеуметтік салаларға шығыстарды арттыруды, Ұлттық қордан нысаналы трансферт тартуды қайта бастауды және бюджет тапшылығын біртіндеп қысқартуды көздейді.